صفحه اصلي| اخبار| درباره ما| تماس با ما| گالري عكس
منو اصلی
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 124194
 بازدید امروز : 2
 کل بازدید : 167642
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/4120
اخبار > جشنواره بازی‌های بومی و محلی روستای درو خلخال در سیزده بدر برگزار شد


  چاپ        ارسال به دوست

گزارشی کاملا زیبا از جشنواره سیزده بدر درو؛

جشنواره بازی‌های بومی و محلی روستای درو خلخال در سیزده بدر برگزار شد

در رشته های بسیار جذاب و دیدنی جشنواره بازی‌های بومی و محلی روستای درو خلخال در سیزده بدر برگزار شد. گزارشی بخوانید از این جشنواره زیبا.
بشر در طول تاریخ با اجرای آیین‌ها و مراسم خاصی در حفظ روحیۀ زندگی و نیز عمق و معنویت بخشیدن به آن سعی فراوانی کرده است. در هیچ عصری جامعه انسانی از اجرای آیین‌های خاص خالی نبوده است. آیین‌ها همواره تنظیم کننده توازن بخش مادی و فرهنگی جامعه بوده‌ و هستند. بخش شاهرود خلخال دارای اقوامی است که از سده‌های دور حافظ میراث گذشتگان بوده‌اند. شاهد این ادعا زبان آنهاست. زبان تاتی رایج در این منطقه به گواه بسیاری از محققین یکی از زبان‌های کهن ایران که از دوران ماد و یا اشکانیان مانده است.
از جمله میراث‌های معنوی‌ای که در بخش شاهرود خلخال تا این تاریخ حفظ شده است، جشنوارۀ بازی‌ها سیزده نوروز در روستای درو شاهرود خلخال است. این آیین که شکل ویژه و خاص آن در منطقه بی‌نظیر است، نیازمند توجه بیشتری است مردم این روستا از سال‌ها و سده‌های دور این آیین را از پدارن و نیاکان خویش گرفته و به دست ما رسانده‌اند و اگر ما نتوانیم این میراث کهن را حفظ کنیم، برای فرهنگ خویش وارث خوبی نخواهیم بود و آیندگان نیز تمام آیین‌های امرزوی ما را به فراموشی خواهند سپرد.
مراسم سیزده نوروز در این منطقه دارای خرده‌آیین های به شرح زیر است:
1- خوردن نهار در منزل به طور جمعی یا فامیلی
2- دعوت تازه عروس به میهمانی نهار
3- درست کردن خورشت فسنجان از گوشت خروس
4- بریدن سبزه در منزل توسط عروس یا داماد و دادن هدیه به آنها
5- آوردن گل نورزوی «گیزگیزا» توسط کودکان و نوجوانان و گرفتن هدیه و انعام
6- پوشیدن لباس‌های نو و تمیز در بعد از ظهر این روز در مراسم
7- انجام بازی «خاجنگ» در مرکز روستا در صبح روز سیزدهم
8- انجام بازی در «خانه‌رز»
9- پریدن از روی آب و انداختن سبزه به درون آب
10- برگزاری بازی نهایی مسابقات فوتبال در بعد از ظهر سیزده ( این بخش در دورۀ اخیر به سیزده بدر اضافه شده است)
از بین همه خرده‌ فرهنگ‌های این روز که درسایر مناطق ایران و چند کشور همسایه انجام می‌شود، فقط انجام بازی و یا جشنوازه بازی‌ها در روستای درو به شکل خاصی اجرا می‌شود که شایسته توجه بیشتری است. در ادامه نخست به طور گذار به سایر آیین‌های این روز اشاره می‌شود و در ادامه جشنواره بازی‌های به طور مشروح ذکر خواهد شد.
مردم منطقه بعد از دوازده روز دید و بازدید و نشستن بر سر سفرۀ باز عید و رفتن به خانه‌های همدیگر، از صبح روز سیزدهم برنامه غذای ظهر آن روز را تنظیم می‌کنند. در ظهر این روز لازم است هر کسی تازه‌عروس و خانواده‌اش را برای ناهار سیزده به منزل خود دعوت نماید. خورشت اصلی و همیشگی این برنامۀ غذایی فسنجان است و کشتن خروس یا مرغ برای فسنجان رسمی دیرینه است. بزرگ خانواده یا خاندان در حین بریدن سبزه به عروس یا داماد هدیه و انعام می‌دهد. کودکان اگر در این روز گل نوروزی یا به زبان تاتی «گیزگیزا» به دیگران نشان بدهند، انعام و هدیه می‌گیرند. جوانان و مردان در صبح این روز اغلب در میدان یا مرکز روستا جمع می‌شوند و «خاجنگ» یا بازی با تخم‌مرغ را انجام می‌دهند.
در این روز شگون ندارد کسی تنهایی در خانه‌اش غذا بخورد، بهتر است حتما با فامیل و همسایه‌ای در منزل یکی جمع‌شوند و نهار بخورند. بعد از صرف ناهار همه مردم با پوشیدن لباس نو و تمیز آماده رفتن به باغ و اجرای بازی‌ها و مراسم خاص آن روز می‌شوند. در این روز کل روستا به باغی موسوم به خانَه‌رز (باغ خان‌ها یا باغ بزرگ یا شاه‌باغ )می‌روند. کمتر پیش‌می‌آید کسی در این روز در خانه‌بماند، مگر آنکه پیر یا مریض باشد.
بعد از خوردن ناهار همه آماده رفتن به باغ می‌شوند. باغ خانه‌رز در پایین دست روستا و در کنار رودخانه شاهرود قرار دارد و مردم پیاده به آنجا می‌روند.
جشنواره بازی‌ها در این روز تقریباً از ساعت دو تا هفت طول می‌کشد. مردم منطقه بعد از ورود به باغ ضمن گشتن در باغ ایام را به همدیگر تبریک می‌گویند و کم‌کم آماده بازی می‌شوند. در بعد از ظهر این روز چون فقط پنج یا شش ساعت طول می‌کشد هیچ کسی غذایی به باغ نمی‌آورد. کسی در این روز وسایل گستردنی با خود حمل نمی‌کند، چرا که همواره در حال گشت و گذار و انجام بازی هستند. در این روز طبیعت آلوده نمی‌شود و با توجه به شکل خاص باغ که در وسطش هیچ درختی وجود ندارد، تخریبی هم در باغ صورت نمی‌گیرد و بدان خاطر برای انجام بازی بسیار مناسب است.
جشنواره بازی‌ها
امروزه هجوم وسایل ارتباطی و انواع بازی‌های رایانه‌ای که اغلبشان نیز انفرادی است، جامعه انسانی را منزوی و گوشه‌نشین کرده است به طوری که نه تنها حوصله تحمل غیر و دیگری کم شده، بلکه انسان امروزی حتی حوصلۀ و توان تحمل آشنا و فامیل را نیز ندارد و بدان خاطر بازی‌های دسته‌جعی قدیمی که پر از نشانه و سمبل بود و از هر لحاظ آنها را آماده نگاه می‌داشت، امروزه کمتر شده است. در قدیم بشر چنین نبود و مردم شاداب و مفرح و پرتوان بودند. پرداختن به بازی‌های بومی و محلی دقیقاًٌ شبیه مانور و عملیات آزمایشی برای سربازان است چون همیشه آنها را آماده نگه می‌دارد. در روستای درو بازی‌های فراوانی در طول سال انجام می‌شد که اوج این بازی‌ها در روز سیزده نوروز بود. از بازیهای محلی این منطقه می‌توان .... (1-آرده مزا، 2-پاسَر پاسَره، 3-پاولنگی، 4-پولَک مزا، 5-پیت مزا، 6-تاکه جفت، 7-تَپ مزا، 8-توت اَل قایمیشَم، 9-چَش بردن، 10-چک مزا، 11-خاجنگ، 12-خرش مزا، 13-خَر وششتن، 14-خَط مزا، 15-درَک مزا، 16-سَر گردسن، 17-شنبه درزن، 18-غَیش مزا، 19-فرنَه، 20-لَپ مزا، 21-لس مزا، 22-مسل مسله، 23-موشَه لکا، 24-میانه بدر، 25-وَرزا وَرزایه، 26-وره گوله مزا، 27-یوز مزا، 28-آمان آمان، 29-ای شَی لِه، 30-ایمچَه سَر، 31-باجی باجیه، 32-عَروس مزاه، 33-هاولیمان، ...)
در این نیم روز هر گروه سنی، بازی مخصوص به خود را انجام می‌دهد. مثلاً مردان مسن یا میان‌سال اغلب میانه‌بدر بازی می‌کنند، زنان مسن «آمان‌آمان» بازی می‌کنند. پسران جوان عده‌ای «غش‌مزا» و عده‌ای «خروشتن» و عده‌ای «خرش مزا» می‌کنند،دختران جوان «باچی باچیه» بازی می‌کنند. دختران نوجوان «وسطی» و گاه «خط مزا» بازی می‌کنند.تعدادی از این بازی‌ها همان‌هایی هستند که در سایر اوقات سال هم انجام می‌شد اما چند بازی است که اغلب مختص این روز است. بازی‌هایی که در این روز انجام می‌شود به شرح زیر است:
الف: بازی های بخش آقایان ب: بازی‌های بخش بانوان
بازی‌های بخش آقایان که در این جشنواره بازیها انجام می‌شود عبارتند از:
1-میانه‌بدر (miyânabәdәr)، 2- تَپ‌مزا (tap mәzâ)، 3- سَرگردسن (sargardәsen) یا توت ال قایمیشم (tut al ghâymišham)، ، 4- خَر‌وَشتن (xarvašten)، 5- غش مزا (qašmәzâ)، 6- پاسر پاسره (tap mәzâ)، 7- پیت‌مزا (pitmәzâ)،8- پولَک مزا (pulakmәzâ)
بازی‌های زنانه ای که در این روز انجام می‌شود، عبارتند از:
1-آمان آمان،2- ای شَی له ، 3- اینچه‌سر،4- باجی باجیه
شرح کامل هر یک از بازی‌های مردانه و زنانه در ادامه امده است:
1-غَیش مزا: بازی با کمربند ، نوعی بازی مردانه که یک دسته از آنها در وسط دایره می ایستند و از کمربندی که سرش بر خط اطراف دایره است و خودش در داخل دایره محافظت می کند و هرکس بخواهد آن را بردارد او را با پا می زنند ، و اگر گروه مقابل موفق به چنین کاری شد با همان کمربند به آن گروه حمله می کنند و آنها هم تا زمانی که داخل دایره تیم حمله کننده را با پانزنند ، باید کتک بخورند .
2-میانه بدر
لفظا یعنی میانه یاران رقیب یا قلب دشمن را بدر و پاره کن،نوعی بازی مهیج مردانه که در محیطی بزرگ مثل باغ انجام می شودو دسته ای با ایستادن دور یک دایره فرضی از آن محافظت می کنند،دسته دیگر هم باید این خط را بشکنند و میانه سپاه را بدرند یعنی از وسط انها رد شوند طوری که کسی نتواند او را بگیرد یا بزند.
3-خروشتن
نوعی بازی که عده ای به طور خمیده می ایستند و دستان خود را بر زانو می گذارند تا دیگران با پریدن از روی آنها عبور کنند و هر کس که پرید خود بعد از آن نفر آخر می ایستد و به جایش نفر اول شروع به پرش می کند و الی آخر.
4- سرگردسن
نوعی بازی مردانه شبیه تپ مزا بدین صورت که به دروغ از افراد می خواهند به جایی نگاه کنن و اگر کسی نگاه کرد می شود تپ و بر زمین به حالت چمپاته می نشیند یک نفر از آنها بر بالای سرش به عنوان محافظ می ایستد و نمی گذارد ذیگران بر پشتش بزنند و هر کسی بخواهد به او نزدیک شود، شخص محافظ سعی می کند در عین نگهداشتن یقه شخص نشسته از پشت، به حمله کننده تیپا بیاندازد و نگذارد دست کسی به او برسد و اگر توانست نوک پای خود را به کسی برساند آن شخص می آید و می نشیند و آنکه نشسته بود، بلند می شود و نقش محافظ را بازی می کند و بازی ادامه پیدا می یابد.
5-پاسر پاسره
نوعی بازی پسرانه که بازیکنان همدیگر را در محیط مشخص آنقدر دنبال می کنند تا به هم برسند و به همدیگر تیپا و لگد بزنند.
6-تپ مزا
بازی مردانه ای که عده ای با فریب دادن یکی از اعضا او را می زنند، مثلا بعد از اعلام شروع بازی به دروغ می گویند به اسب نگاه کن، و اعضا نباید نگاه کنند، هرکس نگاه کرد، می شود «تپ» همه با کف دست محکم بر پشت او می زنند و او هم باید هر کسی را که آخرین بار او را زده بگیرد ، اگر او را گرفت، همان شخص می شود «تپ» و بعد او را می زنند و همین گونه بازی اد امه پیدا می کند . این بازی معمولا ایستاده و سرپایی اجرا می شود و به نوع نشسته آن سرگردسن گویند.
بازیهای بخش بانوان
7-آمان آمان
این بازی مخصوص زنان هست.
نوعی بازی که زنان دست به دست هم داده ، دایره ایی بزرگ تشکیل می دهند و با چرخش دایره وار خود ، خواننده اصلی را با گفتن شعر تکراری « آمان آمان آمان ، آمان ها لَیلِه » یاری می دهند.
در این بازی در هر چند قدم که چرخ می زنند یکبار می ایستند و در همان حالت دست های همدیگر را به بالا می برند.
این بازی در سیزده بدر بیشتر اجرا می شود.
قسمتی از شعر چنین هست :
قَدهرابمرم،قَدقامتیرا / سَسییرابمرم،خوشصابتیرا / همهصابتکرناِشتَنیاری را / چِمن صابت مَندَه قیامتی را / آمان آمان آمان ، آمان ها لَیلِه ...
8-ای شَی لِه
این بازی که از منطقه گیلان و زبان گیلکی وارد منطقه شده نوعی بازی دخترانه است که در آن حرکت شبیه آمان آمان است، اما تندتر از آن،و موقع تکرار بند «ای شی له» نمی ایستند بلکه در حین چرخ واگیر می کنند.جست و خیز و سرعت چرخیدن در این بازی بیشتر است.و دست ها هم به بالای سر نمی روند بلکه تا موازات سر شانه آن ها را بالا می برند. قسمتی از شعر ای شی له که به صورتی دست و پاشکسته اجرا می شودف چنین است: «ای شو بشوم کونس کله ی /ای شی له/ کونس بزه می پره پره/ ایلاهی تی ماره بمیره/ می دیل قرار بگیر».
9-ایمچَه سَر
نوعی بازی زنانه شبیه آمان آمان که بند تکراری اش : «اینچه سر، نینم یار» است. قسمت بند دوم تکراری «نینم یار» (چه کنم یار) نشان می دهد این بازی از منطقه ترک نشین اطراف وارد محل شده است. قسمتی از شعرش چنین است:
«اینچه سرنینم یار/قله قتی دروازه/بیلق چخدی نمازه/صونداق اوسته سارمساق/گوتی گورگ باشن ساق/ اینچه سر نینم یار» ز آنجا که این اشعار به زبان ترکی است مردم منطقه دست و پا شکسته آن را ادا می کنند و معنا و تلفظ درستش چندان روشن نیست.
10-باجی باجیه
نوعی بازی دخترانه که دو دسته سه دسته یا چهار نفری از بازیگر با فاصله سه یا چهار متری روبروی هم می ایستند و با گذاشتن کف دست ها روی هم و آوردن آنها به زیر گوش و خم کردن خود به چپ و راست همزمان با جست و خیز به جلو حرکت می کنند و شعر باجی باجیه را می خوانند.


دانلود فايل : 4.jpg ( 54KB )


١٤:٤٠ - شنبه ١٥ فروردين ١٣٩٤    /    شماره : ١٠٦٣٥    /    تعداد نمایش : ٦٢٠


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




ساعت
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
[عضویت]
وضعیت آب و هوا
weather.ir is down
صفحه اصلي| اخبار| درباره ما| تماس با ما| گالري عكس